Vingerafdrukken op eID: alleen lezen

Politiediensten mogen de vingerafdrukken op de chip van de identiteitskaart alleen lezen om controles te verrichten, maar onder geen beding opslaan of kopiëren.

De politie kan wel controleren of de vingerafdruk op de identiteitskaart klopt met die van de hand, maar onder geen beding mag ze die opslaan of kopiëren. Dat blijkt heel duidelijk uit het arrest dat het Grondwettelijk Hof op 14 januari 2021 heeft geveld nadat privacy-activisten (waaronder ikzelf [1]) de wet op de vingerafdrukken van de vorige regering had aangevochten.

Door de uitspraak mag de regering doorgaan met haar plannen – die overigens al in uitvoering waren voor het arrest zekerheid gaf. Wij waren uiteraard teleurgesteld maar het Hof gaf de regering een aantal werkpuntjes mee.

Een belangrijk punt is namelijk hoe de vingerafdrukken mogen worden gebruikt door de politie. Politiediensten mogen de vingerafdrukken alleen lezen om controles te verrichten, maar onder geen beding opslaan of kopiëren.

Dat betekent dus in feite dat u uw digitale vingerafdruk op zak hebt net als u uw vingers meedraagt, aldus Mr Geert Lenssens. De digitale versie is niet zichtbaar en kan alleen in beperkte gevallen gelezen worden.

We gaan onze vingerafdrukken op twee manieren meedragen. Voor beide manieren geldt: de politie mag ze alleen lezen.

De overheid zag dat anders. Na zijn bezoek aan Marokko als minister van Binnenlandse Zaken in de vorige regering droomde Jan Jambon al hardop van een databank met de vingerafdrukken van alle inwoners, zoals ze dat in Marokko opbouwen.

Maar dat feest gaat niet door, zoveel heeft het Grondwettelijk Hof duidelijk gemaakt, in drie luiken:

  1. Instanties zijn enkel gemachtigd de vingerafdrukken te lezen. De “bepaling moet in die zin worden geïnterpreteerd dat zij het opslaan van de gegevens bij het lezen daarvan niet mogelijk maakt”. Er komt geen databank. In de parlementaire voorbereiding staat immers dat de vingerafdrukken “in geen geval opgeslagen of gecentraliseerd [zullen] worden, behalve voor de duur die nodig is om de identiteitskaart aan te maken en af te geven”.
  2. Grenspolitie in de 73 landen die hierover samenwerken zijn evenzeer alleen gemachtigd het digitale beeld te lezen voor controles. Zij mogen ook niet kopiëren of opslaan.
  3. De instanties die gemachtigd zijn de vingerafdrukken te lezen, kunnen dat niet doen in de fase van het aanmaken van de identiteitskaart. In die fase worden de vingerafdrukken noodgedwongen gedigitaliseerd en verzonden naar een tijdelijke databank bij het bedrijf dat de kaarten aanmaakt (dat gebeurt namelijk niet in het gemeentehuis). Maar alleen gemachtigde gebruikers, die nodig zijn voor de aanmaak, hebben toegang tot die databank die alleen mag dienen om de kaarten aan te maken.

Stelt dit mij gerust? Ja en nee.

Ja, omdat het Hof zeer expliciete verduidelijkingen heeft aangebracht die de persoonsgegevens beschermen. De ambitie van de wet wordt ingeperkt. Jan Jambon zal nog even moeten blijven dromen.

Nee, omdat, wel, je geeft een vinger en op een goeie keer pakken ze de arm. We moeten het hellend vlak van het verspreiden en gebruiken van persoonsgegevens sterk in het oog blijven houden. Zeker in het geval van vingerafdrukken, want dat zijn biometrische gegevens en die gaan over onze integriteit als persoon.

En nee, omdat een van de argumenten van het Grondwettelijk Hof vóór de wet het feit was dat de Europese Unie sowieso al wetgeving voor de invoering in heel de EU voorbereidt. Er is dus geen ontsnappen aan. En nog eens, het is een hellend vlak. Bij een volgende maatschappelijke crisis, bij een volgende aanslag, bij een volgende conservatieve regering zal de druk voor meer en verdergaande surveillance alleen verhogen. Vrees ik.

Al eerder heeft de overheid uitspraken van het Grondwettelijk Hof of de Raad van State soepel geïnterpreteerd of later op een hellend vlak gezet. Mocht dat gebeuren, dan is het arrest wel gefundenes Fressen voor advocaten om rechtszaken tegen de overheid in te spannen.

Nog even aan herinneren: het gaat om de afdrukken van de wijsvingers alleen.

Dit is het tweede artikel in een reeks van vijf.
1 - 2 - 3 - 4 - 5

[1] Wij, dat wil zeggen: een groepje van vier burgers, waaronder ikzelf, getrokken door Matthias Dobbelaere-Welvaert, privacyjurist, docent, auteur en een van de bezielers van Ministry of Privacy. De zaak voor het Grondwettelijk Hof werd voorbereid en gepleit door Mr. Geert Lenssens. Voor deze actie werd met crowdfunding via stopvingerafdruk.be meer dan 26.000 euro verzameld.

Author: Toon Lowette

Toon Lowette started working in online publishing in 1982 as researcher, publisher and consultant, after six years as economics jourmalist. In July 2018, he retired and moved from Belgium to Spain, (among other things) important interest areas are privacy, protection of personal data, the right to oblivion, and democracy.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.