Het hellend vlak van het vaccinatiepaspoort

Is een avondje uit het prijsgeven van medische gegevens waard? Het hellend vlak van het vaccinatiepaspoort.

Als je bereid bent een persoonlijk medisch gegeven – vaccinatie tegen Covid-19 – openbaar te maken om naar bioscoop of restaurant te gaan, hoeveel medische gegevens ben je dan bereid weg te geven voor belangrijker redenen?

Om te beginnen: dit gaat even niet over buitenlandse reizen. Voor sommige reizen zijn inentingen vereist of verstandig, en dat is al lang zo. Nu ook geldt dat landen – of regio’s – een negatieve Covid-test kunnen vragen. In veruit de meeste gevallen is een buitenlandse reis een keuze. Er zijn weinig omstandigheden waarin mensen door anderen verplicht kunnen worden naar het buitenland te reizen, en dan nog kunnen (of moeten) risico’s en voorwaarden kunnen worden afgesproken.

Dit gaat over het zogenoemde “rijk van de vrijheid” dat Covid-gevaccineerden zouden mogen betreden. Ik heb het al eerder gehad over de discriminatie door individuele rechten toe te kennen voor iedereen de kans op vaccinatie heeft gehad. Dus nog voor je de vrije keuze hebt.

Is het met het vaccinatiepaspoort zoals met Ryanair: je betaalt wat meer en dus mag je prioritair boarden?

En dus de vraag: wil ik voorrang en uit de rij naar voor kruipen? Is het met het vaccinatiepaspoort zoals met Ryanair: je betaalt wat meer en dus mag je prioritair boarden?

Hier, een absoluut niet ondenkbare stap verder, even een paar andere bedenkingen. Stel, je vindt het normaal dat je een element van je medisch dossier prijsgeeft om naar de bioscoop, op restaurant, naar een concert of naar een gevaccineerdenfeestje te gaan.

Waarvoor ben je dan nog meer bereid andere medische gegevens prijs te geven? Met welke argumenten hou je dan volgende situaties tegen?

  • Werkgevers die heel benieuwd zijn naar medische aandoeningen en historiek bij sollicitaties. Het mag niet, maar als ze keuze hebben uit sollicitanten en ze menen uit wat je op sociale media over jezelf vertelt (en kijken doen ze sowieso, op Facebook, LinkedIn, Twitter, Instagram…), dat ze nieuwsgierig worden naar medische gegevens, wat zeg je dan, wat doe je dan? “Voor de bioscoop gaf ik dat weg, maar niet voor deze job.” Zoiets?
  • Verzekeringsmaatschappijen surfen de sociale media ook af op gedrag van mensen die levensverzekeringen of gewaarborgd inkomen of andere aanvragen. Of die met een medische schadeclaim komen. Ze weten uit je sociale media dat je Fitbit of Strava gebruikt en ze willen daar toch wat gegevens uit. Wat zeg je dan, wat doe je dan: “Voor een avondje restaurant geef ik graag medische informatie prijs, maar voor die levensverzekering of die schadevergoeding vertel ik u lekker niets”?
  • Banken zijn meesters in het afwijzen of duurder maken van leningen voor elk risico dat ze vermoeden. En zeker hypotheken of renovatieleningen op lange termijn. Wat zeg je dan, wat doe je dan? Ga je toegeven dat je voor dat avondje feesten dat je op sociale media gedeeld hebt, wel je vaccinatie ingeroepen hebt, en dan met stalen gezicht gegevens weigeren te geven aan een bankier die beter is in stalen gezichten? En je renovatie op de helling zetten?

Het zijn maar een paar vragen. Zijn we de verhoudingen verloren in het gebruiksgemak van al die gratis online comfort- en entertainmentdingetjes die we onzichtbaar en zonder dat we het voelen, betalen met onze gegevens?

Ja, best mogelijk dat we dat individueel nog voor mekaar krijgen of andere keuzes kunnen maken. Maar als een groot deel van de bevolking het medisch geheim ineens niet meer zo dringend vindt en inruilt voor vertier op korte termijn, wat houdt de wetgever dan tegen als de volgende keer privacy en bescherming van medisch dossier ter sprake komt in het parlement? Ja, er is een wetsvoorstel om verzekeraars te verbieden Fitbit en andere te laten meespelen in het bepalen van de prijs van een premie. Het is nog niet goedgekeurd, maar wat er in andere landen aan de hand is, stemt niet optimistisch. En verzekeraars kennen de wandelgangen van de wet heel goed.

Het zijn maar een paar voorbeelden, en allicht zijn er andere en meer concrete te bedenken.

Het zijn illustraties van een hellend vlak van schijnbaar pijnloos afstaan van persoonlijke gegevens, en wat we afstaan in nieuwe gewoonten krijgen we niet terug.

Voor ieder van ons, echt, voor ieder van ons komen er momenten dat we zouden willen dat onze persoonsgegevens, onze persoonlijke integriteit, beter beschermd was.

Niet omdat we iets te verbergen hebben. Maar omdat niemand anders er zaken mee heeft. Want als privacy iets betekent, dan is het vooral het recht om gerust gelaten te worden, het recht om je eigen gordijnen dicht te trekken, het recht om vergeten te worden.

Nee, dat vaccinatiepaspoort is écht geen goed idee.